Nhiều người cho rằng lái xe số tự động trên đường đèo dễ hơn xe số sàn vì không cần thao tác côn và chuyển số liên tục. Điều này đúng ở mức độ nhất định, nhưng cũng khiến không ít tài xế chủ quan, đặc biệt khi xuống đèo. Thói quen để xe ở chế độ D và rà phanh liên tục là lỗi rất phổ biến, và cũng là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng quá nhiệt phanh hoặc mất phanh trên những đoạn dốc dài.
Thực tế, xe số tự động vẫn cần kỹ thuật riêng khi đổ đèo để tận dụng lực hãm động cơ và giữ xe ổn định. Nếu hiểu đúng cách sử dụng hộp số, chân phanh và các hệ thống hỗ trợ, việc xuống đèo bằng xe số tự động sẽ an toàn hơn rất nhiều.
Vì sao đổ đèo bằng xe số tự động cần kỹ thuật riêng?
Khác với xe số sàn:
- Xe số tự động thường tự chọn số theo tốc độ và tải.
Nếu để ở chế độ D khi xuống dốc:
- Hộp số có xu hướng giữ số cao.
- Xe dễ trôi nhanh hơn.
- Phanh phải làm việc nhiều hơn.
Điều này làm tăng nguy cơ:
- Quá nhiệt phanh.
- Mất hiệu lực phanh.
Đây là lý do người lái phải chủ động hơn.
Nguyên tắc quan trọng nhất: Dùng số để hãm xe
Khi xuống đèo:
- Không chỉ dùng phanh.
Cần:
- Chủ động chọn số thấp.
Mục đích:
- Tận dụng phanh động cơ.
- Giữ tốc độ ổn định.
- Giảm tải cho hệ thống phanh.
Đây là kỹ thuật quan trọng nhất.
Các chế độ số nên dùng khi xuống đèo
Tùy từng xe, bạn có thể thấy:
- L (Low)
- 1, 2, 3
- M (Manual)
- S (Sport, trên một số xe)
- +/- để chuyển số tay
Nguyên tắc:
- Dốc càng lớn, số càng thấp.
Ví dụ:
- Dốc nhẹ: số 3 hoặc M3.
- Dốc vừa: số 2.
- Dốc gắt: số 1 hoặc L.
Không nên để D suốt đoạn đèo
Đây là lỗi phổ biến.
Nếu giữ D:
- Xe dễ tăng tốc theo quán tính.
- Phanh phải hoạt động liên tục.
Hệ quả:
- Má phanh nóng nhanh.
- Dầu phanh giảm hiệu quả.
Trên đèo dài:
- Điều này rất nguy hiểm.
Giảm số trước khi xe lao nhanh
Nguyên tắc:
- Chọn số thấp từ đầu hoặc trước đoạn dốc lớn.
Không nên:
- Đợi xe đã quá nhanh mới giảm số.
Vì:
- Hộp số có thể không cho về số thấp.
- Xe dễ mất ổn định hơn.
Chuẩn bị sớm luôn tốt hơn.
Dùng phanh đúng cách
Phanh vẫn cần dùng nhưng chỉ để hỗ trợ.
Cách đúng:
- Phanh ngắt quãng.
Cách thực hiện:
- Đạp phanh để giảm tốc.
- Nhả ra.
- Để số giữ xe.
- Phanh lại khi cần.
Không nên:
- Rà phanh nhẹ liên tục.
Đây là nguyên nhân chính gây nóng phanh.
Giữ tốc độ ổn định và hợp lý
Mục tiêu khi đổ đèo:
- Không để xe tự tăng tốc quá mức.
Tốc độ phù hợp phụ thuộc:
- Độ dốc.
- Tầm nhìn.
- Mặt đường.
- Thời tiết.
Nguyên tắc:
- Chậm nhưng kiểm soát được.
Giữ khoảng cách xa hơn bình thường
Khi xuống đèo:
- Quãng phanh dài hơn.
- Xe phía trước có thể phanh bất ngờ.
Do đó:
- Tăng khoảng cách ít nhất gấp đôi.
Điều này đặc biệt quan trọng ở đường quanh co.
Quan sát xa và đọc đường tốt
Đường đèo thường có:
- Cua gấp.
- Dốc bất ngờ.
- Xe ngược chiều.
- Đá rơi.
- Mặt đường xấu.
Cần:
- Nhìn xa.
- Đọc hướng cua sớm.
- Chuẩn bị giảm tốc trước.
Không nên xử lý quá muộn.
Cẩn thận khi vào cua xuống dốc
Nguyên tắc:
- Giảm tốc trước cua.
- Không phanh mạnh giữa cua.
Vì:
- Xe dễ mất bám.
- Dễ trượt đầu hoặc văng đuôi.
Sau khi qua cua:
- Tăng ga nhẹ nếu cần.
Khi trời mưa đổ đèo cần lưu ý gì?
Mưa làm:
- Đường trơn hơn.
- Độ bám giảm.
- Phanh kém hiệu quả hơn.
Khi đó:
- Chọn số thấp hơn bình thường.
- Giảm tốc nhiều hơn.
- Tăng khoảng cách.
Không nên chủ quan.
Nếu xe có chế độ hỗ trợ đổ đèo (HDC)
Một số xe SUV hoặc crossover có:
- Hill Descent Control.
Hệ thống này giúp:
- Tự động giữ tốc độ thấp khi xuống dốc.
Tuy nhiên:
- Không thay thế hoàn toàn kỹ thuật chọn số đúng.
Người lái vẫn cần giám sát.
Dấu hiệu phanh đang quá nhiệt
Cần chú ý nếu:
- Có mùi khét.
- Phanh mềm hơn.
- Đạp sâu hơn.
- Xe giảm tốc kém.
Nếu có dấu hiệu này:
- Giảm số ngay.
- Dừng nghỉ ở nơi an toàn nếu có thể.
Không cố tiếp tục.
Những lỗi nguy hiểm khi đổ đèo xe số tự động
Về N để xe trôi
Đây là lỗi rất nguy hiểm.
Khi về N:
- Mất hoàn toàn phanh động cơ.
Xe dễ lao nhanh mất kiểm soát.
Chỉ dùng phanh
Dễ gây cháy phanh.
Đi quá nhanh rồi mới xử lý
Lúc này quán tính đã lớn.
Ôm cua nhanh
Tăng nguy cơ mất lái.
Chủ quan vì xe có ABS
ABS không thể thay thế kỹ thuật đổ đèo đúng.
Chuẩn bị gì trước chuyến đi đèo?
Trước hành trình:
- Kiểm tra phanh.
- Kiểm tra dầu phanh.
- Kiểm tra lốp.
- Kiểm tra hộp số.
- Hiểu rõ các chế độ số của xe.
Việc hiểu xe của mình rất quan trọng.
Dấu hiệu bạn đang đổ đèo đúng kỹ thuật
Một thao tác tốt thường có:
- Xe giữ tốc độ ổn định.
- Ít phải phanh.
- Không có mùi nóng phanh.
- Vào cua mượt.
- Xe luôn trong tầm kiểm soát.
Đây là dấu hiệu của kỹ thuật lái tốt.
Đổ đèo bằng xe số tự động không khó, nhưng đòi hỏi người lái phải hiểu rõ cách dùng hộp số và biết tận dụng phanh động cơ. Nguyên tắc quan trọng nhất là không để xe ở D suốt quãng dốc dài và không rà phanh liên tục. Chủ động về số thấp, giữ tốc độ hợp lý và quan sát tốt sẽ giúp hành trình xuống đèo an toàn hơn rất nhiều. Trong mọi tình huống, kiểm soát tốc độ luôn là yếu tố quyết định sự an toàn khi đổ đèo.
